Dünya Karikatürünün Babası, Honore Daumier

Toplum sorunlarını sırtını dönmeyen, bu sorunlara çizimlerinde hiçbir şeyden korkmadan işleyen, birçok bilimsel yayında Romantizm akımının baş ressamlarından biri olan Goya ile sık sık yan yana anılan Daumier, Marsilya’da 1808 yılında doğdu.

Orta halli bir ailenin çocuğu olan Daumier, 1816 yılında babasının arkasından Paris’e gitti. Yaşamını kazanmak için çok küçük yaşta çalışmak durumunda kaldı, mübaşir yardımcılığı yaptı sonra bir kitapçıda çalıştı ve burada taşbaskı ile tanıştı. İsviçre Akademisinde resim eğitimi aldı ve burada heykele yönelmeye başladı. 

1828 yılında Silhoutte Gazetesi’nde ilk karikatürlerini yayınladı. Bu gazeteye gidip gelenler arasında Gavarni, Henri Monnier gibi karikatürcüler ve Balzac gibi yazarlar da vardı. Bu saydığımız isimler bir karikatür dergisi çıkarmaya hazırlanıyordu. Konuşup anlaştılar derginin adını La Caricature koydular ve 22 yaşında derginin baş karikatür sanatçısı  Daumier oldu (Fotoğraf 1).

1830 yılında Philippon’un kurduğu, dünyada ilk karikatür dergisi olarak kabul edilen La Caricature Dergisi’nde yaptığı bir karikatürden dolayı 6 ay hapis yattı. Hapishaneden çıkınca La Caricature dergisinde yayınladığı karikatürlerden yola çıkarak siyasilerin topraktan büstlerini yaptı. Bu yaptığı büstler bronza dökülerek 1930’lu yıllarda müzelerde sergilendi. Daumier, Diaz Huet, Jeanron, Barye, Conot, Daubigny isimli sanatçılarla, sanatçı topluluğu kurdu. Ancak tablo resim konusundan pek başarılı olamadı. Siyasi taşbaskı karikatür çalışmalarına devam etti. Bu karikatür çalışmalarından en ünlüsü Transnonain Sokağı adlı Nisan 1834 cumhuriyetçiler ayaklanmasını bastırmakla görevli bir birliğin gece öldürdüğü bir bina sakinlerinin hikâyesini anlatmaktadır (Fotoğraf 2). Bu karikatür çalışması sonrası La Caricature kapatıldı. 

Le Churivari’de karikatürler yapmaya devam etti. Bu dergide de çizimlerinde siyasilere karşı tavır aldı. Gündelik yaşamı yakından izledi. Derginin sahibi Philipon, Daumier’i adliye sarayına gönderiyor bol bol yargıçların, avukatların, savcıların, karikatürlerini çizdiriyordu. 1851 yılında yarım aylıklı karnı aç subay ve Bonapartist kışkırtıcı ajanı simgeleyen Ratopoil tipini yarattı (Fotoğraf 3).

Daumier yaşamı boyunca bütün kralları özellikle Louis Philipp’e ve III. Napolyon’u eleştirmiş, demokrasiye ve cumhuriyet rejimine inanmış, savaşa karşı çıkmış, insanların yardımına koşmuş, dışlananları savunmuş bir hümanist sanatçıydı. Yaşamı boyunca 400 lito-gravür, 65 heykel-karikatür, 300 yağlı boya resim, birkaç büyük kabartma duvar heykeli yapmıştır.

1860’ta yayınlarda karikatür yapmayı bıraktı. Kendini tablo yapmaya verdi. Tablolarında taşbaskıya özgü anlatım düzeni vardır ve çizgilerinin anlatımsal sadeliği ve güçlü tek renklilikle Goya ile karşılaştırılır. 1865 yılında kör olmuş, 1879 yılında hayata gözlerini yummuştur.

Daumier’in karikatür kompozisyonlarında ayrıntıya, betimlemelere ve abartılara önem verdiğini biliyoruz, yanı sıra sıklıkla çizimlerinde dönemin siyasilerine sivrice oklarına yöneltmiştir. Dolayısıyla dünya da yayınlanan ilk karikatür dergisi olarak kabul gören La Caricatüre’nin baş karikatür sanatçısı olduğu için, “dergi” karikatür sanatçılarının babası sayılmıştır.

Top